భాభా వారసత్వం – మన బాధ్యత

డిగ్రీలు పొందినవారు మాత్రమే కాదు, సంస్థలను నిర్మించేవారు కావాలి!
హోమీ జహంగీర్ భాభా కేవలం భౌతిక శాస్త్రాన్ని అభ్యసించలేదు; ఒక దేశ శాస్త్రీయ భవిష్యత్తుకు పునాది వేశారు.
భాభా అనుసరించిన విధానం ఏమిటి?
ప్రతిభను దేశానికి తిరిగి తీసుకురావడం: విదేశాల్లో పనిచేస్తున్న భారతీయ శాస్త్రవేత్తలకు భాభా స్వయంగా లేఖలు రాసి, భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చి దేశ నిర్మాణంలో భాగస్వాములు కావాలని ఆహ్వానించారు.
ఆయన సందేశం ఎంతో శక్తివంతమైనది:
"రండి, మన దేశాన్ని మనమే నిర్మిద్దాం!"
నేటి ముస్లిం విద్యార్థులు దీని నుంచి నేర్చుకోవాల్సిన పాఠం ఏమిటి?
మనం వైద్యులను, ఇంజినీర్లను తయారు చేస్తున్నాం. అయితే మనల్ని మనం కొన్ని ప్రశ్నలు వేసుకోవాలి.
- భౌతిక శాస్త్రంలో ఎంతమంది పరిశోధకులను తయారు చేస్తున్నాం?
- క్యాన్సర్ ఆసుపత్రుల్లో పెరుగుతున్న అవసరం ఉన్న మెడికల్ ఫిజిక్స్ రంగంలోకి ఎంతమంది ముస్లిం విద్యార్థులు ప్రవేశిస్తున్నారు?
- న్యూక్లియర్ మెడిసిన్, రేడియేషన్ సేఫ్టీ, పరిశోధన మరియు అభివృద్ధి (R&D) ప్రయోగశాలల్లో మన స్థానం ఏమిటి?
మనం ఉద్యోగాల కోసం వెతికే వారిని తయారు చేస్తున్నాం. కానీ భాభా ఉద్యోగాలు కల్పించే సంస్థలను, పరిశోధనా కేంద్రాలను నిర్మించారు.
భవిష్యత్తు కోసం మన కార్యాచరణ ప్రణాళిక
1. కెరీర్ పట్ల కొత్త ఆలోచనా విధానం
MBBS మాత్రమే వైద్య రంగంలో ఉన్న ఏకైక మార్గం కాదని మన పిల్లలకు తెలియజేయాలి.
ఉదాహరణకు:
మెడికల్ ఫిజిసిస్ట్ (Medical Physicist): క్యాన్సర్ ఆసుపత్రుల్లో అత్యంత కీలకమైన నిపుణుడు.
BSc Physics + MSc Medical Physics = మంచి వృత్తిపరమైన అవకాశాలు, ఆర్థిక స్వావలంబనతో పాటు మానవాళికి సేవ చేసే అవకాశం.
2. మూడు స్థాయిల్లో కార్యాచరణ ప్రణాళిక
పాఠశాల స్థాయి (School Level):
భౌతిక శాస్త్రాన్ని కేవలం బట్టీ పట్టే పాఠ్యాంశంగా కాకుండా, ప్రయోగాత్మక అనుభవంగా మార్చాలి. భాభా లాగే పిల్లల్లో ప్రశ్నించే తత్వం, విమర్శనాత్మక ఆలోచన, పరిశోధనా ఆసక్తిని పెంపొందించాలి.
కళాశాల స్థాయి (College Level):
ఇంటర్న్‌షిప్‌లు, పరిశోధనా సంస్కృతిని అభివృద్ధి చేయాలి. TIFR, CCMB హైదరాబాద్, BARC వంటి ప్రతిష్ఠాత్మక సంస్థల్లో వేసవి పరిశోధనా కార్యక్రమాలకు మన విద్యార్థులను ప్రోత్సహించాలి.
ఇదంతా ఒక చిన్న ఈ-మెయిల్‌తో కూడా ప్రారంభం కావచ్చు.
సమాజ స్థాయి (Community Level):
ఒక ముస్లిం సైన్స్ ఫౌండేషన్ (Muslim Science Foundation) స్థాపించాలని మనం కలలు కనాలి.
జకాత్ నిధులను కేవలం విద్యార్థుల ఫీజుల చెల్లింపులకే పరిమితం చేయకుండా, శాస్త్రీయ ప్రయోగశాలల స్థాపనకు, పరిశోధన చేయాలనుకునే ప్రతిభావంతులైన విద్యార్థులకు ఫెలోషిప్‌లు అందించడానికి కూడా వినియోగించాలి.
ముందుకు సాగాల్సిన మార్గం
భాభా దృష్టిలో విజ్ఞానశాస్త్రం అంటే అత్యుత్తమ ప్రతిభ, నాణ్యత, నిరంతర కృషి. సాధారణ స్థాయితో సరిపెట్టుకునే మనస్తత్వానికి అందులో చోటు లేదు.
ఇకపై కేవలం పరీక్షల్లో అత్యధిక మార్కులు సాధించే విద్యార్థులను తయారు చేయడమే మన లక్ష్యం కాకూడదు.
ఆలోచనాపరులను, ఆవిష్కర్తలను, పరిశోధకులను, సంస్థలను నిర్మించగల నాయకులను తయారు చేయాలి.
వారే మన సమాజానికి, మన దేశానికి శాస్త్రీయ భవిష్యత్తును నిర్మించగలరు.
డిగ్రీలు పొందడం మన లక్ష్యం కాకూడదు… పరిశోధనా సంస్థలను నిర్మించడం మన లక్ష్యం కావాలి!
— ముబష్షిర్ ఆజమ్ (Mubashir Azam)